ʻO nā mokuahi a me nā nalowale, i kekahi manawa hoʻohanaʻia kekahi manawa,ʻaʻole like. ʻO kahiʻeleʻele ka hōʻeha i kahi ligament, keʻano paʻakikī, keʻano momona e pili ana i nā iwi i kekahi iwi'ē aʻe. ʻO nāʻeha hōʻeuʻeu e pili ana i ka hoʻouluʻana a iʻole kaʻokiʻana i kēia mea.
ʻO ke kaumaha , ma kekahiʻaoʻao, he meaʻeha ia i kaʻiʻo a iʻole ke kelo, ke kino e pili ai nāʻiʻo i nā iwi.
Ma muli o ka paʻakikī o kaʻeha, hiki i ke kaumaha ke māmā iki o ka puʻupuʻu a me ke kakoo, aiʻole hiki ke hopena i kahi haʻalulu aʻeha paha.
Nā Sprains
Ke kuhumu pinepine ke kuhu i ka wā e hina ai nā kānaka a hāʻule ma ka lima i hoʻokuʻuʻia, e hoʻokuʻu i lalo, kahi'āina ma kaʻaoʻao o ko lākou wāwae, aiʻole e kuʻi i ka kuli me ka wāwae i hoʻokūpaʻaʻia ma ka lepo. Hiki i ka hopena o ka ligament (s) e kākoʻo ana i kēlā hui.
ʻO nāʻano maʻamau o nāʻano koʻikoʻi kekahi:
- Ankle Sprains : ʻO ka wāwae kekahi o nāʻeha maʻamau i nā hāmeʻa a me nā hana hoʻolālā. ʻO ka hapa nui o ka wāwae ka hopena i ka wā i komo ai ka wāwae (inversion) a i waho paha i ka wā e holo ai ka mea holo, huli, hāʻule, a'āina paha ma hope o ka leleʻana. Hoʻokahi aʻoi aku paha o nā ligaments i hope.
- ʻO nā wīwī:ʻO nā manawa he pinepine i ka palahalaha ma hope o ka hāʻuleʻana o nā mākaʻi ma kahi lima kīkoʻo.
Nā hōʻailona a me nā hōʻailona
ʻO nā hōʻailona maʻamau a me nā hōʻailona o kahi puʻupuʻu o ka maʻi ka hana,ʻo kaʻeha, ka pupuhiʻana, kaʻehaʻana, a me ka naloʻana o ka hana hana (ka hiki ke neʻe a hoʻohana i ka hui).
I kekahi manawa, manaʻo nā kānaka he pop a he waimaka paha i ka manawa e ulu ai ka hōʻeha. Eia naʻe, hiki i kēia mau hōʻailona a me nā hōʻailona keʻano likeʻole, ma muli o ke koʻikoʻi o ka maʻi.
Pākuʻi Sprain Severity Scale
- Mākau I Kekuhi : Ke haʻawina I (māliki) e hoʻopiʻi i nā kumu e palekana aiʻole iʻole ka haʻaluluʻana o nā ligaments me kaʻole o ke kūlana lokahi. ʻO ke kanaka me kaʻoluʻolu haʻahaʻa e loaʻa pinepine i kaʻeha, kūpikipiki, a me ka liʻiliʻi aʻaʻoleʻole i ka nawaliwali o ka hana. ʻAʻole i kahi'ē a halulu pahaʻo Bruising, a hiki i ke kanaka ke kau i ke kaumaha ma luna o ka hui pūʻia.
- Mākau II Sprain :ʻO ka haʻawina II (kūlana haʻahaʻa) ke kumu o ke kāʻiliʻana o ke ligament a uaʻikeʻia e ka hōʻehaʻehaʻana, kaʻeha maʻamau, a me ka leleʻana. ʻO kekahi kanaka me ka palaualelo maʻamau e loaʻa pinepine i ka pilikia e kau i ka kaumaha ma luna o ka pilina i pili aʻikeʻia kekahi hemahema o ka hana. Loaʻa i kahi x-ray a iʻole MRI paha.
- Papa III Mākau : Aʻo III (kaʻeha) i ka hopena o nā haʻalulu a iʻole nā'āpana liʻiliʻi. ʻO kaʻeha, kaʻonaʻana, a me kaʻehaʻeha ka paʻakikī, a hikiʻole i ka mea maʻi ke kau i ke kaumaha ma ka hui. Hoʻohuiʻia kekahi x-ray e hoʻokaʻawale i ka iwi haʻi. ʻO kēiaʻano o ka palahalaha i kaʻiʻo ke koi aku i ka ponoʻole a me ka hana. Hiki ke hoʻonui i ka pilikia o kahi mea'onila e loaʻa ana nā neʻeneʻe e hiki mai ana ma kēlā wahi.
Keʻikeʻia ka hopenaʻana, e noi ka kauka i ka maʻi e wehewehe i ka hopena o kaʻeha. Nānā ke kauka i ka hui pūʻia, e nānā i kona kūpaʻa a me kona hiki ke neʻe a halihali i ke kaumaha.
Nā Strains
Hoʻopilikiaʻia ka hopena a me ka hukiʻana i kahi puʻupuʻu aiʻole ke kuʻuna. Hiki i nā'ōpoki ke kahakiʻi a iʻole ka hoʻomau. ʻO kahiʻehaʻeha ke kumuʻia e ka trauma a iʻole kaʻeha e like me ka pā i ke kino; Hiki ke hanaʻia ma muli o ka laweʻana i nā mea kaumaha aʻoiʻole paha i ka hōʻeha i nāʻiʻo.
ʻO nā kuʻuna maʻamau ka hopena o ka hopena lōʻihi, lōʻihi hou o nāʻiʻo a me nā'ōniu.
ʻO nāʻano maʻamau o nāʻano koʻikoʻi kekahi:
- Koho hope
- ʻO Hamstring Strains
- Ke kīhaʻeha (ka wela o ke anana)
Hoʻokaʻaʻike i nā hāmeʻa e like me ka soccer, ka pīpeka, ka hokoki, ka pahu haʻuki, a me ka hakakā e hoʻonele ai i nā kānaka no ke kaumaha. Hiki i nā'ahamele, ka tennis, ka holoʻana, ke kālepa a me nāʻoihana'ē aʻe e makemake ana i nā hana nui e hiki ke hoʻonui i ka hopena o nā kaumaha a me nā lima. Hanaʻia nā kaumaha o nā wāwae i nā poʻe e komo i nā hāmeʻa racket, hoʻolei, a me nā hāmeʻa hulina.
ʻElua hanana o nā kuʻamau lima:
- ʻO ka Elima Elbow (ka hope o epicondylitis)
- Golfer's Elbow (medial epicondylitis)
Nā hōʻailona a me nā hōʻailona
ʻO ka mea maʻamau, nā kānaka me kaʻehaʻehaʻeha, nā maʻi puʻupuʻu a me ka nāwaliwali o ka maʻi. Hiki nō hoʻi iā lākou ke hana i ka'ōhūʻana, ka liʻiliʻi, a me ka mumū a me, me ke kaumahaʻoi aku, kekahi o nā lilo o ka uaua. ʻO nā maʻi ke loaʻa kaʻeha ma kahi iʻeha a me ka nāwaliwali o ke kino i ka manawa e ho'āʻo ai e neʻe. ʻO nā kaumaha nui e hoʻokaʻawale a haehae paha i kaʻiʻo a me ke kakoo i nā manawa a nui loa aʻeha.
ʻO ke keʻe
Hoʻokomoʻia nāʻalalā i keʻano likeʻole me nā'ōwili:
- Ka Iʻe Iʻe I Ke Keʻeʻeʻe : He meaʻoluʻolu ke kaumaha a ua hoʻopōʻino waleʻia kekahi o nā aho muscle. He lāʻau ola i loko oʻelua aʻekolu mau wiki.
- Māhele II'Āina :ʻO kēia keʻano hoʻohaʻahaʻa iʻoi aku ka nui o nā mea i hōʻinoʻia i nā mākia paʻakikī , akā,ʻaʻole i pau loa kaʻiʻo. He lāʻau ola i loko oʻekolu aʻeono pule.
- Māhele III'Āina : He hōʻeha koʻikoʻi kēia me ka pauʻana o ka puʻupuʻu. ʻO kēia ka mea e pono ai ka hanaʻana i kaʻiʻo; hiki i ka manawa ho'ōla ke hiki iʻekolu mahina.
Keʻikeʻo ia i Kauka no kahi Sprain
- Loaʻa iāʻoe kaʻeha nui aʻaʻole hiki ke kau i kekahi kaumaha ma luna o ka hui huiʻia.
- ʻO kahi kahi e pili ana i ka hui pūʻia a ma kahi kokoke aku paha he mea noʻonoʻo ke pā akuʻoe.
- ʻO kaʻaoʻaoʻeha iʻike i ke kīkeke a iʻole nā kukui a me nā pulupaluʻole āu iʻikeʻole ai ma ka hui uniniʻole.
- ʻAʻole hiki iāʻoe ke hoʻoneʻe i ka hui pūʻia.
- ʻAʻole hiki iāʻoe ke hele ma kahi oʻehā kapuaʻi me ka nuiʻole o kaʻeha.
- Hoʻopili kou lālā a hāʻawiʻole paha i ka wā e ho'āʻo aiʻoe e hoʻohana i ka hui.
- Loaʻaʻoe i ka helu ma kekahi wahi o ka wahi iʻeha.
- ʻIkeʻoe i kaʻulaʻula aiʻole nāʻulaʻulaʻulaʻula e hohola aʻe ana mai kaʻeha.
- Ke pilikia neiʻoe i kahi'āpana iʻeha i ka manawa ma mua.
- Loaʻa iāʻoe kaʻeha, kīhāhā, aʻulaʻula paha ma kahi'āpana o kou wāwae.
Hanaʻia
ʻO ka hoʻomaluʻana i nā mīkini maʻi a me nā nahae heʻelua pahuhopu nui. ʻO ka pahuhopu mua,ʻo ia ke hoʻemi i ka hoʻouluʻana a me kaʻeha; ʻo ka lua,ʻo ka hoʻoponopono koke a me ka hoʻoponopono hou.
No ka hoʻoukuʻana i ka hoʻouluʻana, ua'ōleloʻia e pili i ka hoʻohanaʻana i ka RICE therapy (Mālōlō, Ice, Compression, a me ke kiʻekiʻe) no nā hola 24 a 48 i hope o kaʻeha.
ʻO kahi o ka'OTC (aiʻole ka hoʻopaʻa) he lāʻau hōʻailona pīpīpī i hiki ke kōkua i ka emiʻana o kaʻeha a me ka mumū.
RICE Therapy
Hoʻomaha: Hoʻohaʻahaʻa i ka hoʻolālā mau a iʻole nā hana'ē aʻe e like me ka hiki iāʻoe. Hiki i kāu kauka ke aʻo iāʻoeʻaʻole e kau i kekahi kaumaha ma kekahi wahiʻeha no 48 hola. Inā hikiʻole iāʻoe ke kau i ka kaumaha ma ka wāwae a me ke kuli, hiki i nā kīʻaha ke kōkua. Inā hoʻohanaʻoe i ke kī aiʻole hoʻokahi kīʻaha no ka hōʻeha wāwae, e hoʻohana i kaʻaoʻao uninjured e kōkua iāʻoe e lelo a hoʻokuʻu i ka kaumaha ma ka wāwae iʻeha.
Ice : E kau i ka hau i ka wahi iʻeha no 20 mau minuke i ka manawa,ʻehā aʻewalu manawa i ka lā. Hiki ke hoʻohanaʻia kahi kīʻaha pale,ʻekeʻeleʻele, a iʻoleʻekeʻeleʻele piha i ka hau aʻehaʻia a hoʻopaʻaʻia i loko o kahi kāwele. No ka paleʻana i kaʻehaʻeha a me ka frostbite, mai hoʻohana i ka hau iʻoi aku i ka 20 mau minuke.
Pahūpī:ʻO ka paʻipaʻiʻana i ka wāwae wāwae, ke kuli, aiʻole ka'ākau ke kōkua i ka ho'ēmiʻana. ʻO nā hiʻohiʻona o nā pale paʻiʻia he mau mea e hoʻopili ai, nā kāmaʻa kūikawā, nā lewa ea, a me nā'āpana. E noi i kāu kauka no ka'ōlelo aʻo e hoʻohana ai kekahi.
Ka piʻipili: Inā hiki, mālama i ka wāwae iʻeha, kekuli, kuʻe lima, aiʻole ka lima lima e hoʻokiʻekiʻeʻia ma luna o kahi uluna, ma luna o ka piko o ka naʻau, e kōkua ai i ka hoʻonuiʻana i ka pā.
Ke hoʻoponopono
ʻO ka papaʻelua o ka hanaʻana i kahi'āpala aʻeha paha,ʻo ia ka hoʻouluʻana e hoʻihoʻi i ka hana maʻamau. Ke hoʻohaʻahaʻaʻia kaʻeha a me ka'ōhū hiki iāʻoe ke hoʻomaka i ka hoʻoluhi mālie. Hoʻonohonohoʻia kekahi papahana maʻamau e ka mea ola kino e pale ai i ka paʻakikī, hoʻonui i ke ala o ka mīkini, hoʻoikaika i ka loli a me ka ikaika. Ma muli o keʻano o kaʻeha i loaʻa iāʻoe, hiki iāʻoe ke hele i ka hoʻonāʻau kino no nā pule he nui, a iʻole e hana i ka hana ma ka home.
Hiki ke hoʻomaka nā poʻe me ka wāwae wāwae i keʻano o nā hāmeʻe, e like me ke kākauʻana i ka huapalapala i ka lewa me kaʻoki nui. ʻO ka meaʻeleʻele me ka kuli a me ka wāwae iʻeha e hana i nā hana kaumaha a me nā pale kau. ʻO ka lōʻihi o kēia kauʻana e pili ana i ka nui o kaʻeha, akā pinepine i nā hebedoma.
ʻO ke kūkulu houʻana i ka ikaikaʻo ia ka māmā a me ka mālie o ke kaʻina hana, a i ka wā i hana ponoʻia e hiki i ka mea haʻuki ke noʻonoʻo e hoʻi i nā haʻuki. Ke ho'āʻo nei e hoʻomau i ka hana piha e like me kaʻeha a me kaʻehaʻeha , akā,ʻo ka hoʻiʻana i kaʻoihana piha e hoʻonui ai i ka manawa o ka hōʻeha a hiki i ka hopena pilikia.
ʻO ka nui o ka hoʻouluʻana a me ka manawa e pono ai no ka ho'ōla houʻana ma hope o ke kaheʻana o ka mīkini a me ka paʻakikī e hilinaʻiʻia ma muli o ka nui o kaʻeha a me nā uku no ka lapaʻau. Hiki ke koiʻia iʻekolu mau hebedoma o ka hoʻouluʻana i ka wāwae āpau a hiki i kaʻehaʻewalu a 12 mau mahina e holo ai me ka palekana a pale i ka hōʻeha. ʻO ke ahonui a me ka aʻoʻana e paio i ka hōʻeha he mea nui ia no ka ho'ōla houʻana.
Ka Hoʻohiʻana i nā Sprains a me nā Strains
He nui nā mea pāʻani e hiki ke hana i ke kōkuaʻana i ka emiʻana o nā pulupulu a me nā nāwaliwali. E hoʻomaka i ka nānāʻana i kēia mau aʻoaʻo he 10 no ka hana maikaʻi .
- Hana i ka pale kaulike a me nā hana āpau.
- E hoʻolālā i nā hana hoʻoluhi.
- E wehe i nā kāmaʻa e kūpono i ke kūpono .
- E hoʻopau i nā kāmaʻa hoʻolālā ma hope o ka wā e hele ai ka wāwae i ka wāwae a me ka wāwae paha i lalo ma kekahiʻaoʻao.
- E mālama i kahi hana hana a komo i kahi kino kūpono kūpono e pāʻani i kahi hoʻolālā.
- E mahana i mua o ka hoʻokomoʻana i kekahi hāʻai a hoʻolālā.
- Lawe i nā mea pale i ka wā e pāʻani ai.
- E hōʻalo i ka hoʻokani a pāʻani i nā haʻuki i ka wāʻeleʻele aiʻole i ke kaumaha.
- E holo ma nā papa .
Puna:
Hawaiian Academy of Orthopedic Surgeons. Nā Sprains a me nā Strains: Pehea ke Difference?