E hele i ka Walk Down the Mountain
Hiki i nā huakaʻi o Ierusalema ke komo i lalo o ka maunaʻo Olive. ʻO kēia ka wahi o kahi ilina Iudaio i kahi i kanuʻia ai nā meaʻoiaʻiʻo no nā hanana e kali nei i ka hoʻi mai o ka Mesia. Ua manaʻo ka poʻe Kristiano i hiki mai ka Mesia ma keʻano o Iesū. ʻO ka maunaʻoʻOliveta he wahi nui ia o ka Hebedoma Hemolele o ka Lāpule Sāma, kaʻeha ma ka mahinaʻai, ka kumakaia a me ka hopuʻana iā Iesū, a me kona piʻiʻana i ka lani. Hoʻolako pū kekahi i nā hiʻohiʻona nani o Ierusalema.
ʻO ka holoʻana heʻelima mile a iho i 400 kapuaʻi. ʻO ka poʻe e hele ana i lalo o ka maunaʻoʻOliveta, e komo i nā kāmaʻa paʻa ma keʻano o ke alahele o ke alanui a aia kekahi mau wahi o ka'iliili. He mea kūponoʻole ke komoʻana i nā'ōpili lele ma muli o kaʻili a me ka'ākau. Ka lole no ka mahalo i nā wahi hemolele o nā manaʻoʻiʻo he nui. Pono nā kānaka e komo i ka lōʻihi lōʻihi ma mua o ka wili. Hiki i nā wāhine ke komo i ke kapa pokopoko ma lalo o ke kuli a e komo i kahi kapa e kau ai i nā pale e paʻa i ko lākou mau lima.
E hele nā kaʻa kaʻa ma ka piko o ka maunaʻOliveta no ka ihoʻana i ka mauna. ʻO kēia wale nō ka wahi e hiki ai keʻaʻaʻia e ke kaʻa huila a iʻole ka mobility i ka hopena, no ka mea,ʻo ke koena o ka heleʻana, he wahi haʻahaʻa.
1 ¶ʻO Ierusalema, mai ka maunaʻOliveta aku
Mai kaʻikeʻana kokoke i ka piko o ka maunaʻoʻOliveta, ua pālahalaha ke kūlanakauhale kahiko o Ierusalema ma ka Hale Hōʻailona.
Aia koke ma lalo o kaʻike he wahi ilina Iudaio ia, kahi e kali ai ka poʻe kūpaʻa a me ke komoʻana i Ierusalema me ka Mesia ma o ka Golden Gate.
ʻO ka Dome Dome o ka Pōhaku kekahi o nā wahi hemolele loaʻekolu o ka hoʻomana Muslim. ʻO kahi kahi aʻAberahama i hoʻopaʻa ai i kāna keiki iāʻIsaʻaka e mōhai aku iā ia, akā, ua paʻa kona lima i kahiʻelele a ke Akua.
ʻO ka luakini mua a me ka lua o ka poʻe Iudaio i kūkuluʻia a ua hōʻinoʻia ma ka Hale Hōkeʻe ma kahi kokoke i kahi kahua o ka Dome o ka Pōhaku.
ʻO nā paia iʻikeʻia i kēia lā,ʻo ia nā mea i kūkuluʻia e Suleiman i ka hanohano o ka Mō'ī Ottoman i nā makahiki 1500.
Ke haʻi nei nāʻelele i ka wānana a Iesu no ka lukuʻiaʻana o Ierusalema mai kahi e like me ia ma ka maunaʻOliveta. (Luka 19:41)
2 - Nānā i ke kūlanakauhale o Dāvida Mai ka maunaʻOliveta mai
Mai ka maunaʻo Oliveta aku, aia hoʻi,ʻo ke awāwaʻo Kederona, kahi i kūkulu mua aiʻo Dāvida ke aliʻi iā Ierusalema.
ʻO ka hapa nui o nā kūlanakauhale ma kaʻIseraʻela i hoʻokumuʻia ma kahi o nā wai puna ma mua o nā kūlana kūponoʻole. A kukulu iho la o Davida ke alii i kona kulanakauhale maluna o Gihona ma ke awawa o Kederona. He wahi kēiaʻaʻole i pili i kekahi o nāʻohana 12 o kaʻIseraʻela, no laila he wahi kūponoʻole ia e huli ai i ke kūlanakauhale nui o kaʻIseraʻela i hui pūʻia.
3 - ka hale kupapaʻu Iudaio ma ka maunaʻOliveta
ʻO ka mauna oʻOliveta he lua kupapau ia mai nā wā kahiko. Ma kahi o 150,00 mau hale kupapaʻu o ka poʻe Iudaio i uhi pono i nā kuahiwi o ka maunaʻOliveta. ʻO kēia lua kupapaʻu kahi kahi e hoʻomaha ai i nā rabbis koʻikoʻi mai ka 15 a hiki i ka 20 o nā kenekulia. Ua manaoio lakou i ka wa a ka Mesia i hoi mai ai, e kokoke lakou e ala hou mai i hiki ia lakou ke komo iloko o Ierusalema me ka lanakila. Ua loaʻa nā hale kupapaʻu i ka wā o ka hōʻinoʻia i ka wā o ka noho aliʻi o Ioredane ma ka hapalua o ka 20. I kēia lā, waiho ka pilikarā i kahi pōhaku ma luna o nā lua kupapaʻu.
4 - E iho ana i ka mauna o Oliveta
Ma ka Lāpuleʻo Palm, iho iholaʻo Iesū i ka maunaʻoʻOliveta i loko o ka wā lanakila e like me kā kāna poʻe i haʻi aku aiʻo ia paha ka Mesia.
I ka heleʻana i lalo o ka maunaʻOliveta, e hālāwai ana nā mea hele wāwae i ke alahele haʻahaʻa a kehele aku i ke alanui me nā kaʻa kaʻa. Aia nā lima lima ma nā wahi he nui e kōkua ai i ka lōʻihi . Heʻoi aku ka maikaʻi o ka paʻaʻana i nā kāmaʻa holo lio, a hoʻohana paha i kahi koʻokoʻo no ka pono .
5 - Ka Hulu Kiʻi ma ka maunaʻoʻOliveta
Ua hai mai kekahi wanana e komo ana ka Mesia iloko o Ierusalema e kau ana maluna o ka lio keokeo (Zek. 9: 9). A iho akulaʻo Iesū ma lalo o ka maunaʻOliveta ma ka Lāpule Palm.
Eʻike pinepineʻoe i kahi kanaka hoʻokipa e hauʻoli ana i ka hanaʻana (no ka hōʻailona) me kahi hoki keʻokeʻo e like me kā Iesū holoʻana ma ke komoʻana i Ierusalema mai ka maunaʻOliveta mai.
6 - Ke kuahiwi o'Olive i Ierusalema
O ka alanui mai Betania a hiki i Ierusalema, iho ia ma ka mauna o Oliveta. Iho maiʻo Iesū i ka mauna a komo i Ierusalema e lanakila i ka Lā Palm.
Hiki i nā Walkers ke hiki i kēia lā ke hele i kaʻIseraʻela no ka International Walking Association o Gilboa i Galilaia.
7 - Hale i ka Haleʻo Olive
Ua hōʻikeʻia kahi lua kupapaʻu kahiko ma ka maunaʻoʻOliveta e hōʻike ana i ka kanuʻana o nā kānaka i ko lākou poʻe make i loko o nā ana, a laila waihoʻia nā iwi i ka sarcophagi.
ʻO kēia wahi kanu kanu kahiko e kokoke ana i ka mālaʻo Gesememane e hōʻike ana i keʻano o ke kanuʻana ma Ierusalema i ka manawa o Iesū. Ua hoʻomaʻemaʻeʻia nā mea make, a ua poniʻia i kaʻaila a ua kāwiliʻia i ke olonā a waihoʻia i loko o ka lua kupapaʻu. Ma hope o ka'ōpalaʻana o kaʻiʻo, ua hōʻiliʻiliʻia nā iwi a waihoʻia me nā iwi o ko lākou mauʻohana o kaʻohana i ka pōhaku.
8 - Māla o Gesememana
Ke hoike mai nei ka Baibala ia Iesu e lawe ana i na haumana elua me ia mahope o ka Ahaaina Nui e pule ma ka mahinaai o Gesememane.
ʻO ka mauna oʻOliveta kahi i hoʻolālāʻia me nā lāʻauʻoliva i ka wā o Iesū. Ua lōʻihiʻo ia i kona mau lā hope loa, e aʻo ana ae aʻo ana i kāna mau haumāna. Ma ka ahaaina ahiahi, ua wanana oia i kekahi o na haumana e kumakaia ia ia. Alaila lawe aku la oia ia Petero, a me Ioane, a me Iakobo e pule pu me ia ma ka mahinaai i Getesemane. ʻO nā lāʻauʻoliva kahiko i kēia lā he 500 mau makahiki wale nō, akā ua hoʻonui lākou i ka lewa i nā wahi.
Ke'ōlelo nei ka Baibala, ua puleʻo Iesu iʻoleʻo ia e hele i loko o kaʻeha a konaʻike i mua ona, akā ua'āponoʻo ia i ka makemake o ke Akua e pono ai. ʻO nāʻeleleʻehā e hōʻike ana i kaʻeha i loko o ka māla. A hiamoe iho la na haumana i keia wa, i aku la o Iesu, Ua makemake no ka naau, aka o ke kino, ua nawaliwali ia.
Ua kumakaiaʻiaʻo Iesū e Iuda, hopuʻia a hoʻopaʻaʻia ma kahi kokoke.
I kēia lā, ma hope iho o ko lākou ihoʻana i lalo o ka maunaʻo Oliveta, e hele ana nā mea hele ma kaʻaoʻao o ka mahinaʻai i ka Ekalesia o nā Aupuni a kahi kahi i manaʻoʻia aiʻo Iesū e pule maoli.
9 - Ka Halepule o nā Aupuni a pau - Ka pōhaku kahi i pule aiʻo Iesu i loko o ka Māla
Aia kekahi mahele o ka pōhaku i loko o ka Ekalesia o nā Aupuni a pau ma ka maunaʻo Oliveta. ʻO kēia kahi e kamaʻilio ai ke kuhi he puleʻo Iesu i ka manawa o konaʻeha i loko o ka māla. Aia kahi halepule i kēia manawa ma kēia pūnaewele, kahi i hoʻopau muaʻia e nāʻekalesia i lukuʻia e kahi ōlaʻi a me nāʻino'ē aʻe.
10 - Ke KiʻiʻUla ma nā pā o Ierusalema
Ke kuhi nei i ka Mesia e komo i Ierusalema ma o ka Golden Gate e ho'āla mai i ka poʻe kūpaʻa a hoʻokumu i Ierusalema hou. I ka wā i komo aiʻo Iesu i Ierusalema e lanakila ma ka Palm Palm, ua manaʻo kekahi kekahi komo i ka Golden Gate,ʻo kekahi poʻe e'ōlelo anaʻo ka Liona Lion ia e pili ana i ka pono o kēia kiʻi. Ua pani a paniʻia ka Golden Gate i kēia manawa. Ua kūkuluʻia kahi hale kupapaʻu Moslem ma mua o ka mea i manaʻoʻia,ʻo ia ka mea e hōʻoleʻia ai ke komoʻana i loko o ka Mesia Iudaio, ka meaʻaʻole e hele i kahi ilina.
11 - Eʻike iā Ierusalema mai ka maunaʻO Oliveta aku
ʻO ka Dome Dome o ka Pōhaku, ka hale mōnekaʻo Al Aqsa, kahi nani o ka Heiau o ka Heiau, ka pae o nā luakini mua a me ka lua o nā Iudaio. Ua kūkuluʻia nā paia o kēia wā e ka Ottoman Empire i nā makahiki 1500.
12 - Ke keena nui o ka ahaaina ahiahi i Ierusalema
Ke haʻi nei nā Gospels iā Iesu e hoʻolimalima ana i kahi keʻena kiʻekiʻe ma kaʻahaʻaina pāʻina Paseka me kāna mau haumāna, kānaʻahaʻaina Hope. 'Ōleloʻia e kēiaʻano lumi.
I ka Poaha Sabati, hana iho la Iesu i ka moliaola me kana mau haumana. I ka wāʻahaʻaina, ua hanaʻo ia i kaʻahaʻaina hui mua me ka wāwahiʻana i ka berena a haʻi akula i kāna mau haumāna e wāwahi i ka berena ae inu waina i ke kino a me ke koko e hoʻomanaʻo ai iā ia. Ua wānana muaʻo ia e hāʻawi kekahi o nā haumāna ma ka pākaukau iā ia i kēlā pō. Mai laila mai, ua heleʻo ia e pule ma ka mahinaʻaiʻo Gesememane, kahi i kumakaiaʻia ai a hopuʻia aiʻo ia.